14- مونوکسید کربن، خطری که در کمین همه ماست ...
در نیمه شب 13/01/88 (سیزده بدر) خطری جدی و نادانسته از بیخ گوش من و همسرم خوشبختانه به خیر گذشت. به شکرانه این عمر دوباره برای آگاهی دوستان عزیز از این خطر پس از جستجو در منابع اینترنت متنی را آماده کردم که امید است برای خوانندگان مفید باشد.
شرح ماجرا:
صبح 12/01/88 من و همسرم بوسیله خودروی پراید شخصی از شهر کازرون به مقصد تهران حرکت کردیم. در حدود ساعت 2 نیمه شب نزدیک قم رسیدیم و به دلیل خستگی و خواب آلودگی تصمیم گرفتم مدتی در کنار بزرگراه استراحت کنم و در اولین محل مناسب پارکینگ به کنار راه رفته و چون هوا در آن روزها خیلی سرد شده بود، موتور ماشین را روشن نگاه داشته و در حالی که درجه بخاری 3 بود به خواب رفتیم. البته چون همیشه از هوای خفه و بسته خوشم نمیآید وضعیت گردش هوای بخاری را از حالت "گردش داخلی" (RECYCLE) به حالت "ورود هوا از بیرون" قرار داده بودم.
پس از حدود 45 دقیقه با حالت تهوع بسیار شدید از خواب بیدار شدم، سرم بسیار سنگین بود، احساس میکردم همین الان استفراغ میکنم. با وجود اینکه شام چیزی نخورده بودم و معدهام خالی بودم، تهوع آنقدر شدید بود که تصور میکردم معده و رودهام از دهانم بیرون خواهد ریخت! بنابراین تصمیم گرفتم قبل از اینکه ماشین را کثیف کنم به سرعت از ماشین پیاده شوم. وقتی دستم را به سمت دستگیره در بردم احساس ضعف شدیدی داشتم و انگار دستم به دستگیره نمیرسید. بیشتر سعی کردم ولی خطای دید باعث شد که دستم به قسمت دیگری از در برسد. خلاصه پس از چندین بار سعی بالاخره به زحمت در باز شد. تا اینجای کار این ضعف و خطای حواس را به حساب تهوع شدید گذاشته بودم، هر چند متعجب بودم "من که چیزی نخوردهام!"
وقتی پیاده شدم 2 قدم به سمت بیابان اطراف حرکت کردم ولی تعادل نداشتم و زانوهایم قدرت راست بودن نداشتند، سعی کردم به روی خود نیاورده و ادامه بدهم، ولی ناگهان مثل روباتی که باتری تمام کرده باشد به زمین افتادم. در وضعیتی مانند سجده قرار داشتم گردنم و یک دستم به زیر بدنم قرار گرفت. سعی کردم گردنم را از زیر بدنم خارج کنم، ولی ممکن نبود! سعی کردم فریاد بزنم، توانی نبود! سعی کردم با آن دست دیگر با موبایلم به همسرم تلفن بزنم ولی دستم هم فقط یک سانتیمتر حرکت کرد و دیگر فلج کامل بودم! یادم هست باد سرد شدیدی به صورتم میخورد، حتی قادر به بستن پلکهایم هم نبودم! به فکر فرو رفتم که این فراتر از تهوع و یا مسمویت غذایی و موارد مشابه است، شاید سکته مغزی است؟! همسرم هم در ماشین خواب بود، نور ماشینهایی که به سرعت میگذشتند در چشم من میافتادند و تنها امیدم ایستاندن یکی از آنان بود! ثانیهها به کندی میگذشتند! من یک میلیمتر هم نمیتوانستم حرکت کنم. حقیقتاً با زندگی خداحافظی کردم، تاکنون اینقدر احساس نزدیکی به مرگ را حس نکرده بودم . . .
حدود 15 دقیقه (معادل یک سال برای من) گذشت، رفته رفته ماهیچههایم توان پیدا کردند و 15 دقیقه بعد من بدون هیچ عارضه جدی در حال رانندگی به سمت تهران بودم در حالی که یک سئوال بزرگ در ذهنم بود که "چه بر من گذشته است ؟"
و اما علت ماجرا چه بود؟
گاز گرفتگی / مسمویت با گاز مونوکسید کربن / مرگ خاموش
بارها در مورد روش صحیح نصب دودکش، خطر روشن کردن گاز پیکنیک در فضای بسته، آبگرمکن، بخاریهای بدون دودکش، گاز زغال زیر کرسی، و... شنیده بودم ولی از این خطر هیچ آگاهی نداشتم. شاید همه مثل من و همسرم خوش شانس نباشند! که مسلماً بسیاری هم اینگونه نبودهاند. حال سعی میکنم اطلاعات ایمنی در این خصوص که کمتر به آنها پرداخته شده ارائه دهم.
چگونه از گازگرفتگی پرهیز کنیم؟
1- همیشه مطمئن باشید که مسیر اگزوز خودرو باز است، مخصوصاً زمانی که میخواهید در هنگام روشن بودن موتور خودرو از FAN استفاده کنید چه بخاری و چه کولر. تاکنون موارد بسیاری مرگ بدلیل مسدود بودن اگزوز با برف و یا گل و لای ثبت شده است.
2- هرگز در خودروی با موتور روشن نخوابید، سرما خوردن و یا تحمل گرما بهتر از مرگ است. ولی اگر مجبورید در خودرو بخوابید، حتماً شیشه خودرو را فقط یک سانتیمتر باز بگذارید تا هوای داخل خودرو تهویه شود.
3- توجه داشته باشید گاز مونوکسید کربن نه بو دارد و نه رنگ و نه مزه، پس به حواس خود مطمئن نباشید. شاید همین الان هم در معرض این گاز کشنده باشید!
4- علائم مسمومیت با مونوکسید کربن شامل این موارد است: سرگیجه، تهوع، گیجی، خستگی و ضعف شدید، سر درد، سوزش چشم و علائمی شبیه به سرماخوردگی و آنفولانزا (البته بدون تب) که تشخیص آن بسیار سخت است و در اکثر موارد قبل از تشخیص، قربانی دچار بیحسی، بیهوشی و یا خواب میشود.
5- به محض کوچکترین شک در مورد مسمومیت سریعاً خود را به هوای آزاد برسانید، شاید تا فلج شدن کامل فقط چند ثانیه زمان داشته باشید.
6- اگر احساس میکنید که هنگام سوار شدن در خودروی خود دچار عوارض بالا (هرچند خفیف) میشوید ولی پس از ترک خودرو عوارض برطرف میشود به نشت گاز مونوکسید کربن شک کنید و خودروی خود را به یک اگزوزساز نشان دهید.
7- هیچگاه موتور خودروی خود را در فضای بسته و یا نیمه بسته مانند پارکینگ و ... برای مدت طولانی روشن نگاه ندارید. هیچگاه در پارکینگ خودروی خود را گرم نگنید. در کمتر از چند دقیقه گاز بعلت سبک و گرم بودن وارد خانه میشود. و تا چند ساعت باقی میماند.
8- علت برخی از تصادفات کشنده مانند انحراف، واژگونی خودرو و تصادفات شاخ به شاخ خوابیدن و گیجی راننده به علت تنفس گاز مونوکسید کربن و نهایتاً از دست دادن کنترل خودرو است که شاید بدون آزمایش خون هیچگاه راننده نیز از علت واقعی آگاه نشود.
9- وقتی که با یک خودروی استیشن رانندگی میکنید (پراید هاچبک، پاترول، ) اگر در عقب را باز گذاشتهاید حتماً پنجره را نیز باز کنید واگرنه در اثر فشار معکوس دود اگزوز درون اتاق پر میشود و به همین جهت نیز هیچگاه در عقب ماشین های وانت و پیکاپ که دارای پوشش چادر و یا برزنت هستند سوار نشوید.
10- زنان باردار توجه داشته باشند که تنفس میزان حتی کمی گاز مونوکسید کربن اثرات جبران ناپذیری بر روی جنین خواهد گذاشت.
11- دود قایقهای موتوری هم همانند خودروها خطرناک هستند، هیچگاه نباید پشت سر قایق روشن شنا کرد.
اطلاعات تکمیلی:
1- تنفس مداوم میزان کمی از گاز مونوکسیدکربن موجب آسیب به قلب و مغز میگردد. تحقیقات نشان میدهد که قرار گرفتن در معرض مونوکسیدکربن بدلیل آسیب رساندن به ماهیچه قلب از طول عمر انسان میکاهد.
2- سالانه بیش از 25000 نفر در ایالات متحده دچار گاز گرفتگی میشوند که بیش از 4000 نفر از آنها بستری شده و بیش از 400 نفر هم جان خود را از دست میدهند.
3- بالاترین مسمومیت کشنده در آمریکا و فرانسه مربوط به مسمومیت با گاز مونوکسیدکربن است.
4- ماده رنگ بر methylene chloride پس از جذب در بدن تبدیل به مونوکسید کربن میشود.
5- مطمئنترین راه برای پیشگیری از مسمومیت پس از رعایت نکات ایمنی نصب سنسور گاز مونوکسیدکربن به ویژه در اتاق خواب با قیمتی حدود 20 الی 60 دلار است. در برخی از ایالات امریکا مانند ماساچوست، ایلینویز، نیویورک و اونتاریوی کانادا نصب این سنسور در خانه اجباری است.
6- میزان قدرت پیوند هموگلوبین و مونوکسیدکربن 230 بار قویتر از پیوند اکسیژن و هموگلوبین است.
7- میزان کربوکسی همگولوبین در خون انسان در شرایط مختلف:
|
مردم معمولی |
کمتر 5% |
|
افراد سیگاری |
تا 9% |
|
فرد مسموم |
بیش از 25% |
|
در موارد کشنده |
بیش از 70% |
8- بر اساس استانداردهای ارائه شده توسط موسسه اجرایی سلامت و بهداشتHSE میزان مجاز مونوکسیدکربن در محیط باید کمتر از 50ppm باشد.
9- همیشه از تنظیم بودن موتور خوردوی خود مطمئن شوید، زیرا در حالت عادی 8% از دود خودرو مونوکسید کربن است که در صورت تنظیم نبودن این میزان به 25% هم میرسد.
10- در هوای سرد میزان تولید گاز مونوکسید کربن افزایش مییابد.
11- بررسی بر روی یک خانواده در آیوای مرکزی که به علت مسمومیت گاز مونوکسید کربن تحت درمان با اکسیژن قرار گرفته بودند نشان میداد که شوهر خانواده طبق معمول در گاراژ متصل به خانه را باز میکرد و خودروی کوچک پیکآپ خود را 1 تا 2 دقیقه گرم میکرد. از گاراژ خارج میشد و در گاراژ را میبست و به سر کار خود میرفت. همسر او که در یک دفتر اداری کار میکرد دیرتر از او اغلب صبح ها با سردرد از خواب بیدار میشد. یک سنسور مک در خانه شان نصب کردند. سنسور تا چند ساعت پس از خروج خودرو از خانه اخطار میداد. این واقعه چندین بار اتفاق افتاد و آنها متوجه شدند که فقط 2 دقیقه پس از گرم کردن ماشین درون گاراژ با در باز میزان گاز مونوکسید کربن در گاراژ به مقدار کشنده 575 ppm رسید و پس از 1 دقیقه میزان قابل توجهی گاز به داخل نشت کرد که پس از 45 دقیقه به 23 ppm رسید. و 8 ساعت بعد میزان مونوکسید کربن مونوکسید کربن هنوز 9 ppm بود.
12- میزان مونوکسید کربن در هوا در شرایط مختلف:
|
میزان غلظت م.ک |
محل |
|
0.1 ppm |
اتمسفر در زمین طبیعت |
|
0.5 to 5 ppm |
هوای خانه |
|
5 to 15 ppm |
نزدیک به وسایل گاز سوز در منازل |
|
100 to 200 ppm |
مرکز شهر مکزیکوسیتی |
|
5,000 ppm |
دودکش اجاق چوب سوز منازل |
|
7,000 ppm |
دود اگزوز خودرو |
|
30,000 ppm |
دود سیگار |
|
80,000 ppm |
دود اگزوز خودرو وقتی موتور سرد است |
13- میزان مونوکسید کربن در هوا و عوارض آن بر روی انسان:
|
غلظت |
علائم |
|
35 ppm (0.0035%) |
سر درد و سر گیجه در صورت 6 الی 8 ساعت تنفس مداوم |
|
100 ppm (0.01%) |
سر درد خفیف در صورت 2 الی 3 ساعت تنفس مداوم |
|
200 ppm (0.02%) |
سر درد خفیف در صورت 2 الی 3 ساعت تنفس مداوم |
|
400 ppm (0.04%) |
سر درد در محل پیشانی در صورت 1 الی 2 ساعت تنفس مداوم |
|
1,600 ppm (0.16%) |
سرگیجه ، تهوع ،تشنج طی 45 دقیقه و بیهوشی درصورت 2 ساعت تداوم |
|
3,200 ppm (0.32%) |
سردرد سرگیجه و تهوع در 5 الی 10 دقیقه و مرگ در طی 30 دقیقه |
|
6,400 ppm (0.64%) |
سردرد سرگیجه و تهوع در 1 الی 2 دقیقه و مرگ در کمتر از 20 دقیقه |
|
12,800 ppm (1.28%) |
بیهوشی با 2 الی 3 تنفس و مرگ در کمتر 3 دقیقه |






دوره لاروی از ریشه درختان تغذیه میکنه.
از مشخصات ظاهری این سوسک زیبا و با وقار میشه به پوشش سخت و کرک دار و همچنین شاخک های بزرگ اون اشاره کرد که شاخکها از ۷ ورقه تشکیل شده و گاهی اوقات مثل یه باد بزن اونا رو باز میکنه البته فقط سوسک نر این شاخک ها رو داره و حشره ماده شاخک کوچکتر و فشرده تری داره که زیاد مشخص نیست. عمر این سوسک ۳ سال هست!!! که بیش از ۲ سال در حالت لارو و شفیره هست. اسم علمی این حشره "Polyphylla Fullo" یا "Polyphylla Olivieri" از راسته 


